Kod Dostępu: Głos Polskiej Ilustracji jest interdyscyplinarnym projektem badawczo rozwojowym dofinansowanym w ramach “KPO dla kultury”. Fundacja SLOW realizuje działanie dzięki grantowi otrzymanemu w ramach umowy KPO zawartej z jednostką wspierającą – Narodowym Instytutem Muzyki i Tańca. Głównym rezultatem naszej pracy jest opracowanie i publiczne udostępnienie zweryfikowanej wiedzy na temat sztuki, wiedzy przeznaczonej dla osób z dysfunkcją wzroku.
1,3 miliona
to liczba osób z dysfunkcją wzroku.
tylko w Polsce.
Pomyśl o tym!
Audiodeskrypcja wpisuje się w koncepcję projektowania uniwersalnego oraz w realizację praw osób z niepełnosprawnościami do uczestnictwa w kulturze. Jest werbalnym, zorganizowanym opisem treści wizualnych, którego celem jest przełożenie informacji wzrokowej na język, przy jednoczesnym zachowaniu maksymalnej obiektywności i precyzji. W kontekście odbioru sztuki przez osoby z dysfunkcją wzroku audiodeskrypcja pełni funkcję poznawczą, interpretacyjną i inkluzyjną.
W dziele wizualnym znaczna część komunikatu ma charakter niewerbalny. Audiodeskrypcja opisuje kompozycję, proporcje i perspektywę, ale też określa relacje przestrzenne między elementami, czy wskazuje kolorystykę, światło, bądź fakturę. To właśnie audiodeskrypcja w sposób przyjazny porządkuje informacje od ogółu do szczegółu, dzięki czemu umożliwia rekonstrukcję sceny w wyobraźni przestrzennej odbiorcy. Dzięki temu osoba z dysfunkcją wzroku może zbudować model mentalny dzieła, będący odpowiednikiem percepcji wzrokowej.
Punktem wyjścia dla projektu Kod Dostępu: Głos Polskiej Ilustracji jest zbadanie, w jaki sposób – przy wykorzystaniu ogólnodostępnych narzędzi, jak modele językowe AI, systemy automatyzacji, czy syntezatory mowy – można radykalnie obniżyć koszty wdrażania standardów dostępności (WCAG), a w szczególności mechanizmów audiodeskrypcji, kosztownej w tradycyjnych metodach realizacji.
Podstawą procesu badawczego (B+R) jest pakiet tysiąca ilustracji, z albumów The Best Polish Illustrators, wydawnictwa Fundacji SLOW. Materiał, w oparciu o autorski, zautomatyzowany workflow, wyposażony został w pełen zestaw metadanych dostępności, takich jak tagi, tekst alternatywny, deskrypcja wizualna i audiodeskrypcja.
Bardzo ważnym elementem projektu Kod Dostępu: Głos Polskiej Ilustracji została empiryczna weryfikacja użyteczności opracowanych narzędzi. We współpracy z ekspertami i grupą docelową przeprowadziliśmy cykl spotkań, analiz i konsultacji. Celem było uzyskanie odpowiedzi na pytanie: czy i w jakich warunkach zautomatyzowana audiodeskrypcja jest wartościowym i funkcjonalnym narzędziem dla osób z dysfunkcją wzroku?
W rezultacie opracujemy zweryfikowaną wiedzę w postaci „Instrukcji Wdrażania i Automatyzacji Dostępności” (IWAD). Wierzymy, że stanie się ona praktycznym przewodnikiem dla innych organizacji artystycznych i kulturalnych.
Działanie wypracowanej metodologii potwierdzi pilotażowe „Referencyjne Archiwum Dostępności” (RAD) – dowód (proof-of-concept), którego unikalność polega na fakcie, że każdy obiekt został poddany walidacji przez użytkowników i ekspertów. IWAD, jako wzorzec, jest dostępny przez API, dzięki czemu może być źródłem informacji dla jednostek badawczych oraz sektora edukacji i nauki.
Realizacja projektu Kod Dostępu: Głos Polskiej Ilustracji jest możliwa dzięki wsparciu finansowemu Unii Europejskiej w ramach “KPO dla kultury”.
